Op OBS Westermarskoalle in Friesland werkt het team sinds twee jaar met Groeikracht. Teamvergaderingen zijn vervangen door korte bordsessies waarin leraren zelf de regie nemen over doelen en ontwikkeling. In het tweede jaar begint die werkwijze steeds meer onderdeel te worden van de dagelijkse praktijk. Wat begon als een zoektocht naar effectiever samenwerken en meer focus op onderwijs, heeft het de school een andere manier van organiseren gebracht. Directeur Bert Kampherbeek vertelt in dit interview hoe die verandering tot stand kwam en wat het heeft opgeleverd in de schoolpraktijk.
Focus op onderwijskwaliteit
Kampherbeek is al jarenlang schoolleider in het primair onderwijs en werkt inmiddels langere tijd op de Friese basisschool. Zijn drijfveer om met Groeikracht te starten kwam voort uit een zoektocht naar effectiever werken en meer focus op onderwijskwaliteit.
‘We waren op een punt dat we ons afvroegen: hoe kunnen we effectiever werken als team?’ vertelt hij. ‘Er ging veel tijd ging zitten in organisatorische dingen. Terwijl je eigenlijk met je team weer over het onderwijs wil praten.’
Zoektocht naar meer kwaliteit en betere basisvaardigheden
De aanleiding voor de verandering lag onder andere in de opbrengsten op schoolniveau. Vooral bij rekenen en begrijpend lezen zag de school ruimte voor verbetering. Daarnaast speelde mee dat de school met zo’n 300 leerlingen voor Friese begrippen groot is, waardoor gezamenlijke overleggen vaak weinig verdiepend werden.
Kampherbeek merkte dat in de oude situatie niet iedereen werd gehoord. ‘Je hebt altijd een groep die wat minder op de voorgrond treedt. Terwijl daar juist ook waardevolle inzichten zitten.’
De stap naar Groeikracht en gedeeld leiderschap
Voor Kampherbeek zit de kracht van Groeikracht vooral in het verschuiven van verantwoordelijkheid binnen het team. Waar hij eerder vaak zelf de aanjager was tijdens teamvergaderingen, ziet hij nu dat die rol veel breder wordt gedragen. ‘Wat je graag wilt, is dat je de verantwoordelijkheid meer gaat neerleggen bij je collega’s zelf,‘ zegt hij.‘ Je kan nu mensen echt in hun kracht zetten, want je hebt zoveel talent in je team zitten.’
Dat betekent ook dat hij als schoolleider een andere rol inneemt. ‘Ik ben niet altijd meer de innovator of de initiator. Ik kan nu ook meedenken.’ Juist dat gedeeld leiderschap maakt het verschil, ziet hij. Inmiddels leiden ook beginnende leerkrachten bordsessies en nemen zij initiatief. ‘Die pakken gewoon de lead,’ zegt hij. ‘En dat is natuurlijk fantastisch mooi.’
Van teamvergadering naar bordsessie
Met de invoering van Groeikracht verdwenen de traditionele teamvergaderingen. In plaats daarvan werkt de school met korte, gestructureerde bordsessies van ongeveer een kwartier, waarin de focus ligt op onderwijsinhoud.
Praktische en organisatorische zaken worden zoveel mogelijk via de mail afgehandeld. Daardoor blijft de gezamenlijke tijd gereserveerd voor wat echt telt: onderwijsontwikkeling. ‘In het begin is dat wennen,’ erkent Kampherbeek. ‘Het is een andere manier van werken en daar moet je wel echt de tijd voor nemen.
De nieuwe manier van werken vraagt ook om een andere mindset. Leerkrachten bereiden zich bewuster voor, omdat ze weten welke onderwerpen op het bord staan. ‘Je bent al bezig vóór de sessie,’ legt hij uit. ‘Omdat je weet: dit heb ik onderzocht en ga ik inbrengen.’
Onderwijsontwikkeling vanuit het team zelf
Een belangrijk effect van de nieuwe aanpak is dat onderwijsontwikkeling meer vanuit het team zelf komt. Zo werden keuzes rond leesbevordering en rekenen niet alleen door de directie bepaald, maar juist samen met collega’s uitgewerkt.
Een voorbeeld is het leesbeleid, waarbij een plan van een leraar in opleiding direct werd opgepakt en schoolbreed ingevoerd. Zo ontstond onder andere de afspraak dat leerlingen dagelijks stillezen in de klas.
Ook bij rekenen werd kritisch gekeken naar de aanpak, bijvoorbeeld de rol van digitaal werken. In plaats van top-down besluiten, werd het team uitgedaagd om keuzes te onderbouwen met onderzoek en literatuur.
‘Als iemand nu zegt dat iets niet werkt, dan vragen we nu: kun je dat onderbouwen?’ vertelt Kampherbeek. ‘Dat maakt de discussie veel professioneler.’
Een nieuwe schoolcultuur: eigenaarschap en leren van elkaar
Wat Groeikracht volgens Kampherbeek vooral heeft gebracht, is een andere schoolcultuur. Niet langer is de directeur de centrale aanjager van verandering, maar het team zelf. ‘Het is echt een way of life geworden,’ zegt hij. ‘Mensen zijn zelf actiever, nemen initiatief en voelen zich verantwoordelijk.’
Die verandering zie je niet alleen bij leerkrachten, maar ook bij leerlingen. De leerlingenraad werkt inmiddels op dezelfde manier met bordsessies en vaste check-ins.
Toch vraagt de verandering ook tijd en vasthoudendheid. Niet iedereen laat oude gewoonten direct los en dat is volgens Kampherbeek een belangrijk aandachtspunt.
‘Je moet koersvast blijven,’ benadrukt hij. ‘Ook als het even moeilijk wordt of als mensen terugverlangen naar hoe het was.’
